نقد و بررسی مدل‌های ترتیبی آنالیز حادثه با اریک هلناگل

علیرضا آذرمهری

علیرضا آذرمهری

۱۴ تیر ۱۳۹۹

در ویدیوی قبلی به این موضوع پرداختیم که دانشمندان در قرن بیستم به منظور جلوگیری از بروز حوادث و کاهش هزینه‌های آن، به مدل‌سازی حوادث روی آوردند. در نتیجه‌ی این تلاش‌ها، مدل‌های متعددی برای آنالیز حادثه پدید آمد که در سه دسته‌ی کلی قرار می‌گیرد:

  • مدل‌های Sequential یا ترتیبی
  • مدل‌های Epidemiological (اپیدمیولوژیکال)
  • مدل‌های Systemic (سیستمیک)

در این ویدئو میبینیم که چگونه پرفسور اریک هلناگل (Erik Hollnagel)، روانشناس و محقق ایمنی صنعتی، فلسفه و نحوه‌ی نگرش مدل‌های Sequential (ترتیبی) و روش‌هایی مانند FTA یا آنالیز درخت خطا را با نگاه دقیق خود به چالش می‌کشد. او همچنین مفهومی مانند «علت ریشه‌ای» را کاملا غلط می‌داند و معتقد است که مشخص‌کردن یک علت، به عنوان «علت ریشه‌ای»، بهانه‌ای است برای درنظرگرفتن نقطه‌ای برای پایان آنالیزها.

در این ویدیو خواهید دید:

  1. چگونه مدل‌های ترتیبی آنالیز حادثه، به عنوان ساده‌ترین مدل‌ها، مطابق با «اولین اصل ایمنی صنعتی» و «تعریف حادثه»، بیان می‌شود؟
  2. نگرش ترتیبی در مدل‌های آنالیز حادثه و تئوری دومینو (هینریچ ۱۹۸۰) را با دیدگاه انتقادی هولناگل مورد بررسی قرار می‌دهیم.
  3. مدل‌های ترتیبی با چندین توالی از رویدادها را معرفی و «آناتومی یک حادثه» را تحت عنوان «درخت خطا» مطابق با این نگرش بیان می‌کنیم.
  4. دلایل جذابیت این مدل‌ها، با وجود اشکالات اساسی وارده، توضیح داده می‌شود.
  5. مفهوم «علت ریشه‌ای» و چرایی غلط بودن آن را ذکر میکنیم.
  6. به عنوان آخرین مطلب، توضیح می‌دهیم که چگونه این مدل‌ها آنالیز یک حادثه را نسبی می‌کنند.